دلایل ذوب دو درصدی بازده بورس طی دو روز گذشته

گروه بورس- زهرا مجتهد: بورس اوراق بهادار تهران شهریور‌ماه پرنوسانی را پشت سر می‌گذارد. از آنجایی كه حدود دو ‌درصد از بازدهی 48‌درصدی امسال بورس تهران در مدت دو روز ذوب شده، دیروز دوباره در شهریور ماه افت شاخص به میزان 185 واحد رقم خورد. پیش از این شاخص در 16 شهریور ماه معادل 189 واحد كاهش را تجربه كرده بود، اما پس از آن به روند رو به رشد خود ادامه داد.


شاخص كل علاوه بر افت 185 واحدی دیروز، در روز ماقبل به میزان 170 واحد نیز افت داشت كه در مجموع این دو روز شاخص كل بیش از 354‌واحد افت كرده است.
عوامل ذوب دو درصدی بازدهی بورس بیشتر به واسطه افت قیمت سهام بزرگ بازار مطرح می‌شود اما اینكه سه روز از روزهای شهریور ماه به بیشترین كاهش شاخص طی سال جاری اختصاص داشته به این معنی است كه روند روبه‌رشد شاخص قابل بازگشت است یا خیر؟ اینكه در مهر ماه شاخص كل بورس تهران با توجه به شرایط فعلی با چه وضعیتی مواجه می‌شود، از جمله نگرانی‌های امروز بازار است. آنچه اغلب كارشناسان از ابتدای سال جاری بدان پرداخته‌اند بحث طرح تحول اقتصادی و موضوع هدفمند كردن یارانه‌ها است كه بازار كمتر به آن توجه نشان داد، اما با توجه به خبر واریز مبلغ یارانه به حساب بانكی اشخاص، اجرای این طرح در سطح عمومی جامعه جدی به نظر می‌رسد.
همین امر خود می‌تواند عامل موثری برای اثرگذاری منفی روی بازار سهام شناخته شود. آمادگی دولت برای واریز مبلغ یاد شده از چند روز آینده اعلام شده است و با حذف یارانه‌ دولتی در بخش انرژی، سودآوری اكثر شركت‌های بورسی (كه انرژی‌‌بر هستند) تحت تاثیر قرار می‌گیرد. در همین راستا نیز آثار تورم‌زای طرح تحول و مصادف شدن این موضوع با رشد حبابی قیمت سهام در بازار، دو روز كاری اخیر بورس را با شرایط منفی مواجه كرده است.
پس از این ماجرا، موضوع عدم اجازه افزایش قیمت‌ها در زمینه كالا و خدمات از سوی دولت نیز عامل دیگری است كه در كنار افزایش هزینه شركت‌ها به واسطه حذف یارانه‌ها بحران‌ساز خواهد بود كه عواقب آن برای بازار سهام هنوز نامشخص است. اما اینكه برخی معتقدند، افت بازار به واسطه تصحیح قیمت‌ها در بازار صورت گرفته است این سوال را مطرح می‌كند كه آیا بازار به سهام حبابی فرصت تصحیح می‌دهد یا خیر؟ برخی از سهام در گروه‌ها باید دچار چنین وضعیتی شوند و اگر فرصت نیابند بحث حباب قیمت‌ها نیز برای بازار زیان‌بار است.
به هر ترتیب بازار پررونق سهام در نیمه نخست سال جاری، دیروز با تاثیر منفی 21 واحدی نماد مخابرات، 19 واحدی نماد مپنا، 17 واحدی نماد سایپا، 13 واحدی فولاد، 12 واحدی غدیر و ایران خودرو، 11 واحدی پارسیان، 8 واحدی گل‌گهر و 7 واحدی پالایش نفت اصفهان بر شاخص كل سبب شد تا این شاخص به رقم 18 هزار و 303 واحد برسد. تنها نماد بانك اقتصاد نوین در كفه دیگر ترازو توانست معادل 14‌واحد مثبت به حفظ شاخص كمك كند. در همین راستا كارشناسان بازار سرمایه به اظهارنظر در خصوص وضعیت پدید آمده برای بورس اوراق بهادار پرداخته‌اند.
بهروز شهدایی با اشاره به رشد غیرمنطقی حجم عمده‌ای از بازار، پرتفوی تكانی شركت‌های سرمایه‌گذاری در پایان شهریور ماه را یكی از عوامل افت دو روزه شاخص عنوان كرد. وی افزود: شركت‌های سرمایه‌گذاری ظرف همین مدت باید سود شناسایی كنند و همین موضوع منجر به افت یكباره شاخص شده است. شهدایی گفت: علاوه بر این حركت غیرمنطقی بازار در این مقطع نیز از دیگر عوامل افت بازار است.
وی با اشاره به این مطلب كه در هر بازاری لایه‌های سرمایه‌گذاری تعریف شده است اما در بازار ما چنین موضوعی مفهوم ندارد، تصریح كرد: باید دید كه رشد بازار ما را كدام لایه تایید می‌كند. در لایه جهانی، آیا اقتصاد جهان روبه‌رشد است؟
در لایه منطقه‌ای، آیا اقتصاد منطقه‌ای به كشور ما امتیاز مثبتی می‌دهد؟ كه با توجه به روابط جدید تركیه و امارات این موضوع نیز منتفی است. پس در لایه آخر یعنی در سطح كشور آیا رشد اقتصادی به هفت یا هشت‌درصد رسیده؟
وی افزود: چرا باید بورس رشد كند؟ مگر اینكه همه دلایل وجود دارد و ما نمی‌بینیم.
وی با انتقاد به نامشخص بودن برنامه هدفمند كردن یارانه‌ها افزود: هر از گاهی روی سایت بورس، اطلاعیه‌های شفاف‌سازی هدفمند كردن یارانه‌ها برای شركت‌های مختلف دیده می‌شود اما این موضوع به چه میزان اثرگذار است؟
وی معتقد است كه با وجود دنیایی از ابهام، دلیل حركت رو به جلوی بازار تنها شبیه موجی است كه از افتادن سنگی در آب شكل گرفته و به دنبال آن حركت‌های نوسانی دیگری پدید می‌آید.
شهدایی خاطرنشان كرد: تا به امروز همه به دنبال نوسان بوده‌اند و هیچ كس با دید بلندمدت در بازار سرمایه‌گذاری نكرده است.
وی با اشاره به این مطلب كه فضای كسب و كار مناسب و ایده‌آلی در حال حاضر وجود ندارد و همین خلأ از ركود بازارهای جایگزین ناشی شده است، خاطرنشان كرد: افزایش چك‌های برگشتی، تحریم‌های مطالبات معوق بانك‌ها، بیكاری و تورم یك رقمی كه در مجموعه یاد شده قرار می‌گیرد، همگی باعث می‌شود كه تنها یك جا برای پول‌هایی كه در تورم ذوب نشود وجود داشته باشد و آن هم بورس است.
وی در پاسخ به این پرسش كه آیا مهر ماه برای شاخص مثبت است یا خیر؟ اظهار داشت: پس از یك افت شدید، به طور قطع رشدی هم در پی می‌آید و بعید نیست، زیرا بازار جایگزینی فعلا برای سرمایه‌گذاری ندارد.
این كارشناس بازار سرمایه خاطرنشان كرد: بازار مسكن هنوز حركت رو به رشد خود را شروع نكرده و اگر شروع كند باید دید كه چه بلایی بر سر رشد نجومی شاخص می‌آید و چه شرایطی برای افراد كم تخصص در بازار پدید می‌آید!
شایعه تحریم خودرویی‌ها عامل افت بود
از سوی دیگر دكتر مهدی قلی‌پور، مدیرعامل شركت سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی بانك‌ها به خبر تحریم خودرویی‌ها اشاره كرد و گفت: بازار افت خود را پس از پراكنده شدن این خبر آغاز كرد.
اما اخباری كه از سراسر دنیا برای گروه‌های فلزی و معدنی به گوش می‌رسد نیز بی‌تاثیر نبوده است.
وی به پایان سال مالی شركت‌های كارگزاری و شناسایی بازدهی‌ها در نظر گرفته شده در این فصل اشاره و اظهار داشت: افت بازار بعد از افزایش چند ماهه كاملا طبیعی است اگر چه زمزمه اجرایی شدن طرح تحول نیز در این دو روز بی‌اثر نبوده است.
وی معتقد است كه طرح تحول بیشتر بر شركت‌هایی مانند سیمانی‌ها با توجه به پی‌برای پایین آنها موثر است اما با توجه به قیمت تعدیل شده آنها، سهامشان آسیب چندانی نخواهد دید.
وی به بحث جو روانی حاكم بر بازار اشاره و تاكید كرد: برای نمادی مانند مخابرات دلیلی وجود نداشت كه این دو روز را منفی سپری كند، اما جو روانی حاكم، به این نماد نیز سرایت كرد.
وی معتقد است كه با سررسید زمان اعلام گزارش‌های 6 ماهه شركت‌ها، بازار دوباره مثبت خواهد شد و همین موضوع می‌تواند روزنه امیدی برای بازار سهام باشد.
نوسان در ذات بازار است
همچنین فرهاد رهبر یكی از كارگزاران بورس اوراق بهادار نیز به عواملی مانند پایان سال مالی كارگزاری‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها اشاره كرد و افزود: عرضه سهام از سوی این شركت‌ها به منظور شناسایی سود است و در حال حاضر كارگزاری‌ها به میزان كمتری اعتبار به مشتریان خود می‌دهند.
وی یادآور شد: نوسان در ذات بازار است و رویدادهای اخیر در بازار چندان مهم نیست.
وی افزود: زمانی كه شاخص یك روزه 300 واحد جهش می‌كند، اكنون افت شاخص در این دو روز كاملا طبیعی است.
رهبر عنوان كرد كه در مهر ماه به نظر می‌رسد كه شاخص از شرایط مثبت برخوردار باشد، زیرا بسیاری از شركت‌ها منفی بوده و جا برای رشد دوباره آنها وجود دارد.
فرصتی برای تنفس بازار
در همین حال یك كارشناس بازار سرمایه با اشاره به رونق خیره‌كننده امسال بورس، گفت: ابزارهای جدید از جمله صندوق‌های سرمایه‌گذاری موجب استقبال سرمایه‌گذاران جدید شدند تا بر این اساس جریان نقدینگی تازه‌ای از وجوه پس‌اندازی افراد وارد بازار شود. علی اسلامی بیدگلی افزود: این در حالی است كه جذابیت قیمت‌ها از ابتدای سال در كنار ركود بازارهای رقیب و كاهش سود سپرده‌های بانكی باعث شد، رشد بازار از انتظارات فراتر رود.
وی خاطرنشان كرد: بر این اساس سرمایه‌گذاران برای بالا
نگه داشتن قدرت خرید به سمت بازار سرمایه آمدند كه موجب توسعه و حركت به سمت بازارپایگی خواهد بود.
اسلامی بیدگلی با اشاره به افت بازار در یك هفته اخیر تاكید كرد: با افزایش قابل‌توجه قیمت‌ها در یك فرصت كوتاه، نیاز به یك تنفس است كه بخشی از آن در حال انجام است. این در حالی است كه با توجه به نبود فرصت‌های سرمایه‌گذاری جایگزین، قیمت‌ها غیرواقعی نیستند، ولی بخشی از افزایش قیمت‌هایی كه باید در ماه‌های آینده اتفاق می‌افتاد، زودتر رخ داده كه باید جبران شود.
این كارشناس بازار سرمایه افزود: باید از فرصت نقدینگی برای رشد ارزش پایه بازار استفاده كنیم تا حتی اگر در رشد قیمت تاثیرگذار نباشد، موجب رشد ارزش پایه بازار باشد.
در این راستا و تلاش برای ورود شركت‌های جدید، ابزارهای جدید و افزایش سرمایه شركت‌ها می‌تواند رسیدن به یك دوران با ثبات‌تر را زودتر رقم بزند.
یك بازار و یك قانون یارانه‌ها
همچنین «رضا بختیاری» یك كارشناس فعال بازار سرمایه با اشاره به اثر روانی چند برابری اخبار منتشره در بورس تهران گفت: بورس تهران همواره واكنش‌های غیرمتعارفی به اخبار مثبت و منفی نشان می‌دهد كه به دنبال این عكس‌العمل‌های احساسی، نوسان‌های بازار هم در بسیاری مواقع چندان منطقی نیست.
وی در مورد دلایل سقوط روزهای اخیر شاخص گفت: این مساله وابسته به متغیرهای چندگانه‌ای است كه زمزمه‌های اجرای قانون هدفمند كردن یارانه‌ها از حیث اهمیت در راس آن قرار داد.
وی ادامه داد: آثار اجرای این طرح بر بازار سرمایه كشور به صورت «تركیبی» است كه در وهله اول می‌تواند بودجه وزارتخانه‌ها و به تبع آن پیمانكاران این وزارتخانه‌ها را تحت تاثیر قرار دهد.
وی افزود: با توجه به اینكه بسیاری از پیمانكاران بزرگ كشور كه مطالبات زیادی از دولت دارند، در بورس فعال هستند، بنابراین انتشار این گونه اخبار این شائبه را به وجود می‌آورد كه مطالبات آنها از دولت افزایش مضاعفی خواهد داشت.
وی تصریح كرد: دولت برای اجرای طرح نیاز به نقدینگی دارد كه این رقم هم قرار است تا حد زیادی از بودجه وزارتخانه‌ها و شركت‌های دولتی تامین شود. وی این گونه نتیجه‌گیری كرد: انتشار این خبرها در مجموع فعالان بازار را به این نتیجه می‌رساند كه پیمانكاران بزرگ هم چنان مشكل حصول مطالبات دارند كه ممكن است منجر به تعدیل‌های منفی آینده شود.
«بختیاری» بی‌اعتمادی فعالان بازار به وعده «كمك دولت به صنایع» را عامل دیگری برای منفی شدن این روزهای شاخص برشمرد و افزود: بر اساس اعلامی كه دولت داشته، قرار است به دنبال حذف یارانه‌ها از واحدهای صنعتی، قیمت محصولات آنها هم از سوی این نهاد تعیین شود كه این امر پیام مثبتی برای اقتصاد و بازار سرمایه ندارد، چرا كه صنایع نمی‌توانند رابطه مشخصی بین «بهای تمام شده» و «قیمت فروش» محصولات خود برقرار كنند.
وی در عین حال در پاسخ به این سوال كه «آیا روند منفی بازار تداوم خواهد داشت یا خیر؟»، گفت: تصمیم‌گیری برای پیش‌بینی آینده با توجه به وجود متغیرهای مبهم در اقتصاد چندان ساده نیست، اما نگاه كلان به شرایط فعلی تداوم روند منفی را نوید می‌دهد.
دو راهكار برای منفی نشدن
وی در پاسخ به این سوال كه راهكار كم كردن اثر منفی ریزش شاخص‌ها چیست؟ نیز گفت: سازمان بورس به عنوان نهاد ناظر بازار می‌تواند اقدام به انتشار سریع‌تر اطلاعات 6 ماهه و موردی شركت‌ها كند تا فعالان بازار بتوانند واكنش‌های مناسبی به روند منفی بازار نشان دهند.
وی ادامه داد: در كنار شفاف‌سازی، بورس می‌تواند مقدمات طرح فراموش شده خرید اقساطی سهام را دنبال كند، چرا كه در این شرایط كه نقدینگی فعالان بازار روند نزولی دارد، تزریق نقدینگی به این شكل می‌تواند پویایی بازار را دو چندان كند.